Korozyon Test Standartları ve Uygun Test Cihazları
Tuz püskürtme • Yoğuşan nem • SO₂ atmosferi • Çevrimsel korozyon • Dönüşümlü daldırma testleri
Korozyon test standartları; metal, kaplama, boya, elektronik bileşen ve montajlı ürünlerin belirli korozif atmosferler karşısındaki dayanımını karşılaştırmalı olarak değerlendirmek için kullanılan laboratuvar yöntemlerini tanımlar.
Uygulanacak standarda bağlı olarak numuneler:
- Tuz püskürtme atmosferine,
- Sürekli veya dönüşümlü yoğuşan neme,
- Kükürt dioksit içeren nemli atmosfere,
- Islak, kuru ve kontrollü nem çevrimlerine,
- Yağmurlama ve sıcak hava aşamalarına,
- Düşük sıcaklık koşullarına,
- Tuz çözeltisine dönüşümlü daldırma ve çıkarma çevrimlerine maruz bırakılabilir.
Her test cihazı bütün standartları uygulayamaz. Cihazın uygunluğu yalnızca test odası hacmine veya sıcaklık aralığına göre değil; standardın gerektirdiği püskürtme, yoğuşma, havalandırma, kurutma, bağıl nem, gaz dozajlama, yağmurlama ve soğutma prosesleri birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Standart ve Cihaz Seçim Tablosu
| Test Ailesi | Başlıca Standartlar | Gerekli Temel Sistem | Uygun Liebisch Cihaz Ailesi |
|---|---|---|---|
| Sürekli tuz püskürtme | ISO 9227, ASTM B117, ASTM B368, JIS Z 2371, IEC 60068-2-11 | S | ConstaSal, ConstaTwin, ConstaMatic |
| Yoğuşan nem | ISO 6270-1, ISO 6270-2, DIN 50958 | K; dönüşümlü yöntemlerde gerekirse B | Constanzo, ConstaCon, ConstaTwin, ConstaMatic |
| Nemli SO₂ atmosferi | ISO 22479, eski DIN 50018 yöntemleri | K ve G; yönteme göre B | Constanzo + Gasomat veya uygun ConstaMatic |
| Modifiye tuz püskürtme | ASTM G85 ekleri | S ile birlikte standardın istediği B, W veya diğer sistemler | Uygun ConstaMatic konfigürasyonu |
| Çevrimsel korozyon | ISO 11997-1, ISO 16701, IEC 60068-2-52 ve üretici şartnameleri | Test çevrimine göre SKB, SKBW, SKBWF, SKBWFR veya soğutmalı sistem | ConstaMatic |
| Dönüşümlü daldırma | ISO 15710, EN 3212 | Özel daldırma ve çıkarma mekanizması | Dippomat |
Bir korozyon test standardı neyi belirler?
Korozyon test standartları genellikle test atmosferinin oluşturulması ve kontrol edilmesine ilişkin aşağıdaki koşulları tanımlar:
- Test çözeltisinin kimyasal bileşimi
- Çözeltide kullanılacak suyun özellikleri
- Çözeltinin pH ve konsantrasyon aralığı
- Test odası sıcaklığı
- Bağıl nem koşulları
- Püskürtme veya çözelti toplama miktarı
- Numunelerin yerleşim şekli
- Test aşamalarının süresi ve sırası
- Kabin havalandırma koşulları
- Kurutma veya iklimlendirme aşamaları
- Test odasının doğrulanması
- Test raporunda bulunması gereken bilgiler
Bununla birlikte birçok genel test standardı, belirli bir ürün için uygulanacak toplam test süresini veya kabul–ret kriterini tek başına belirlemez. Bu nedenle test planı hazırlanırken aşağıdaki belgeler birlikte değerlendirilmelidir:
- Genel test yöntemi standardı
- Ürün veya kaplama standardı
- Üretici ya da müşteri şartnamesi
- Numune hazırlama ve değerlendirme standardı
- İlgili standardın güncel revizyonu
Tuz püskürtme test standartları
Tuz püskürtme testlerinde sodyum klorür içeren çözelti, şartlandırılmış basınçlı hava yardımıyla test odasına ince damlacıklar halinde püskürtülür.
Oluşturulan tuz sisi kabin içerisinde homojen biçimde dağılır ve çözelti damlacıkları numune yüzeylerine çökelir. Bu testlerde numunelerin üzerinde buhar yoğuşmasından ziyade püskürtülen çözeltinin birikmesi söz konusudur.
Tuz püskürtme testleri özellikle:
- Metalik kaplamaların,
- Boya ve vernik sistemlerinin,
- Galvanizli yüzeylerin,
- Elektrolitik kaplamaların,
- Bağlantı elemanlarının,
- Otomotiv parçalarının,
- Elektrik ve elektronik bileşenlerin karşılaştırmalı korozyon dayanımının değerlendirilmesinde kullanılır.
ISO 9227, yapay atmosferlerde gerçekleştirilen başlıca üç tuz püskürtme yöntemini kapsar:
| Yöntem | Açıklama | Temel kullanım |
|---|---|---|
| NSS | Nötr tuz püskürtme | Metal, boya ve kaplama sistemlerinin genel korozyon testleri |
| AASS | Asetik asitli tuz püskürtme | Belirli metalik ve dekoratif kaplamalar |
| CASS | Bakırla hızlandırılmış asetik asitli tuz püskürtme | Özellikle dekoratif bakır–nikel–krom ve nikel–krom kaplamalar |
ISO 9227; cihazın çalıştırılması, test çözeltisi, test atmosferi ve kabin korozivitesinin kontrol edilmesine ilişkin koşulları tanımlar.
Ancak standart, belirli bir ürün için numune türünü, toplam test süresini, kabul–ret sınırlarını ve sonuçların nasıl yorumlanacağını tek başına belirlemez. Bu bilgiler ilgili ürün standardından veya müşteri şartnamesinden alınmalıdır.
ISO 9227 testleri S tuz püskürtme sistemine sahip ConstaSal, ConstaTwin ve ConstaMatic cihazlarla gerçekleştirilebilir. Model seçilirken yalnızca kabin hacmi değil; numune boyutları, yerleşim açısı, yükleme kapasitesi ve gerekli opsiyonlar da değerlendirilmelidir.
ASTM B117, kontrollü bir tuz sisi ortamının oluşturulması ve sürdürülmesi için gerekli cihaz, çalışma koşulları ve uygulama esaslarını tanımlar.
ASTM B117 belirli bir ürün için zorunlu test süresi veya kabul kriteri vermez. Bu nedenle “ASTM B117’ye göre test” ifadesinin yanında ürün şartnamesi, test süresi ve değerlendirme yöntemi de belirtilmelidir.
ASTM B117 sonuçları, farklı kaplamaların kontrollü koşullar altında karşılaştırılması ve üretim kalitesinin izlenmesi için kullanılabilir. Ancak tek başına doğal ortamda oluşacak korozyon ömrünün doğrudan tahmini olarak değerlendirilmemelidir.
ASTM B368, bakırla hızlandırılmış asetik asitli tuz püskürtme, diğer adıyla CASS testinin çalışma koşullarını tanımlar.
CASS testi özellikle:
- Dekoratif nikel–krom kaplamaların,
- Bakır–nikel–krom kaplama sistemlerinin,
- Elektrolitik kaplanmış parçaların,
- Otomotiv dekoratif bileşenlerinin kalite kontrolü ve karşılaştırmalı değerlendirilmesinde kullanılır.
Yüksek sıcaklık ve asidik, bakır içeren test çözeltisi nedeniyle CASS testi için cihaz malzemelerinin, çözeltinin hazırlanmasının ve test sonrasında yapılacak temizliğin uygun olması gerekir.
ASTM G85, standart nötr tuz püskürtme testinden farklı çözelti veya çevrimler içeren modifiye tuz sisi yöntemlerini kapsar.
Standardın eklerinde asitlendirilmiş tuz sisi, deniz suyu asitlendirme ve Prohesion gibi farklı yöntemler bulunabilir. Bu yöntemlerin tamamı aynı proses aşamalarından oluşmaz.
Özellikle Prohesion gibi ıslak ve kuru aşamaları dönüşümlü uygulayan yöntemler için yalnızca S tuz püskürtme sistemi yeterli olmayabilir. Test çevrimine bağlı olarak otomatik havalandırma ve sıcak hava sistemine sahip uygun bir ConstaMatic modeli gerekir.
IEC 60068-2-11, elektrik, elektronik ve elektroteknik ürünlerin tuz sisi etkisine karşı dayanımının değerlendirilmesinde kullanılan sürekli tuz sisi yöntemidir.
Test, özellikle tuzlu atmosferin:
- Elektriksel performans,
- Metal bileşenler,
- Bağlantı noktaları,
- Yüzey kaplamaları,
- Koruyucu muhafazalar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Uygun cihaz konfigürasyonu ve gerekli opsiyonlarla aşağıdaki standartlar da değerlendirilebilir:
- JIS Z 2371 – Tuz püskürtme test yöntemleri
- TS EN 13523-8 – Bobin kaplı metallerde tuz püskürtme dayanımı
- ISO 9022-4 – Optik ve fotonik cihazlar için tuzlu atmosfer testleri
- MIL-STD-202 Method 101 – Elektronik bileşenlerde tuz atmosferi
- MIL-STD-810 Method 509 – Ekipman ve malzemelerde tuz sisi
- İlgili otomotiv ve savunma sanayisi şartnameleri
Her standardın numune yerleşimi, çözelti, sıcaklık ve değerlendirme koşulları ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Yoğuşan nem test standartları
Yoğuşan nem testlerinde test odasının tabanında bulunan demineralize su ısıtılır. Buharlaşan su kapalı kabin içinde yüksek nem oluşturur.
Numune yüzey sıcaklığının kabin atmosferinden daha düşük olması sonucunda numuneler üzerinde su yoğuşur. Böylece boya, kaplama ve metal yüzeyler sürekli veya dönüşümlü yoğuşan nem etkisine maruz bırakılır.
ISO 6270-2, boya ve vernik kaplamalarının ısıtılmış su haznesine sahip bir test kabininde yoğuşan neme karşı dayanımının değerlendirilmesinde kullanılan yöntemleri tanımlar.
Standart, sabit veya dönüşümlü yoğuşma atmosferlerinin oluşturulmasını kapsar. Uygulanacak yönteme bağlı olarak test programında:
- Sürekli yoğuşma,
- Kabin atmosferinin değiştirilmesi,
- Havalandırma,
- Ortam koşullarında bekletme gibi aşamalar bulunabilir.
Sürekli yoğuşma için temel K sistemi yeterli olabilir. Otomatik havalandırma veya dönüşümlü atmosfer isteyen yöntemlerde ise B havalandırma sistemine sahip bir cihaz tercih edilmelidir.
Uygun cihaz aileleri:
- Constanzo
- ConstaCon
- ConstaTwin
- ConstaMatic
ConstaTwin’in manuel kontrollü modellerinde yoğuşma testi gerçekleştirilebilir; ancak otomatik havalandırma gerektiren aşamalar operatör müdahalesi isteyebilir.
ISO 6270-1, kaplanmış test numunelerinin tek yüzeyli yoğuşma koşullarındaki dayanımının belirlenmesine yönelik yöntemi tanımlar.
Bu yöntemde numunenin yerleşimi ve test edilen yüzeyin sıcaklık farkı kritik olduğundan, standart bir yoğuşan nem kabinine yalnızca isim benzerliğine dayanarak uygunluk verilmemelidir.
Numune geometrisi, tutucu sistemi ve kabin yapısının yöntemi karşılayıp karşılamadığı sipariş öncesinde değerlendirilmelidir.
DIN 50017, yoğuşan su atmosferinde gerçekleştirilen testler için geçmişte yaygın biçimde kullanılan Alman standardıdır.
Bu yöntemlere yapılan birçok güncel atıf artık ISO 6270-2 kapsamındaki karşılıkları üzerinden ele alınmaktadır. Eski teknik resimlerde veya müşteri şartnamelerinde DIN 50017 ifadesi bulunuyorsa istenen test atmosferi ve güncel standart karşılığı doğrulanmalıdır.
Uygulamaya bağlı olarak aşağıdaki standartlar da değerlendirmeye alınabilir:
- DIN 50958
- Ürün standartlarında ISO 6270-1 veya ISO 6270-2’ye yapılan atıflar
- Otomotiv üreticilerinin sabit veya dönüşümlü nem şartnameleri
- Kaplama ve boya sistemlerine yönelik müşteri test prosedürleri
İlgili Ürünler:
Kükürt dioksit içeren nemli atmosfer testleri
Kükürt dioksit testlerinde numuneler, kontrollü miktarda SO₂ gazı içeren sıcak ve nemli bir kabin atmosferine maruz bırakılır.
Kükürt dioksitin nem ve yüzeydeki su tabakasıyla etkileşimi sonucunda asidik bir ortam oluşur. İlk aşamada ağırlıklı olarak sülfüroz asit karakterindeki bu ortam, oksidasyon süreçlerinin de etkisiyle metal ve kaplamalarda hızlandırılmış korozyona neden olabilir.
Bu testler özellikle:
- Metalik kaplamaların,
- Boya sistemlerinin,
- Bağlantı elemanlarının,
- Yapı malzemelerinin,
- Endüstriyel atmosferde kullanılacak parçaların
kükürt içeren nemli atmosferlere karşı dayanımının değerlendirilmesinde kullanılır.
Standart:
- Metaller ve alaşımlar,
- Metalik kaplamalar,
- İnorganik kaplamalar,
- Organik kaplama sistemleri için uygulanabilir.
Testte kullanılan SO₂ miktarı, test odası hacmi, sıcaklık, nem koşulları ve çevrim aşamaları standardın güncel revizyonuna göre belirlenmelidir.
Eski ürün sayfalarında veya teknik şartnamelerde:
- ISO 3231
- ISO 6988
standartlarıyla karşılaşılabilir. Bu iki standart geri çekilmiş ve yerlerini ISO 22479 almıştır.
Eski bir müşteri şartnamesi ISO 3231 veya ISO 6988’e doğrudan atıf yapıyorsa test koşulları otomatik olarak değiştirilmemelidir. Önce eski yöntem ile ISO 22479 arasındaki teknik farklar ve müşterinin kabul ettiği güncel karşılık doğrulanmalıdır.
SO₂ testleri:
- Gasomat gaz dozajlama ünitesi bulunan uygun Constanzo sistemleriyle,
- Gaz dozajlama ve gerekli iklim proseslerine sahip uygun ConstaMatic konfigürasyonlarıyla gerçekleştirilebilir.
SO₂ gazının toksik ve aşındırıcı olması nedeniyle laboratuvarın gaz depolama, dozajlama, havalandırma, egzoz, gaz algılama ve iş güvenliği altyapısı ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Ürünler:
- Constanzo KB 300
- ConstaMatic A‑SC (SO₂’ye uygun KBG konfigürasyonu ile)
- ConstaMatic A‑TR (SO₂’ye uygun KBG konfigürasyonu ile)
Çevrimsel korozyon test standartları
Çevrimsel korozyon testlerinde numuneler tek bir sabit atmosfer yerine farklı çevresel koşullara belirli bir sıra içinde maruz bırakılır.
Bir test çevrimi aşağıdaki proseslerden bazılarını içerebilir:
- Tuz püskürtme
- Yoğuşan nem
- Otomatik havalandırma
- Sıcak hava ile kurutma
- Kontrollü bağıl nem
- Yağmurlama
- Düşük sıcaklık
- Ortam koşullarında bekletme
Çevrim belirlenen sayıda otomatik olarak tekrarlanır. Amaç, malzemelerin kullanım sırasında karşılaşabileceği ıslanma, kuruma, sıcaklık ve nem değişimlerini laboratuvar ortamında kontrollü biçimde temsil etmektir.
Bu testler uygun proses sistemlerine sahip ConstaMatic cihazlarla gerçekleştirilir.
ISO 11997-1, boya ve vernik kaplamalarının tanımlanmış ıslak tuz sisi, kuru ve nemli çevrimler karşısındaki dayanımını belirlemeye yönelik yöntemleri kapsar.
Bu standardın uygulanabilmesi için cihazın yalnızca tuz püskürtme yapması yeterli değildir. Kullanılan çevrime göre cihazda:
- S tuz püskürtme,
- B havalandırma,
- W sıcak hava,
- K yoğuşan nem veya F kontrollü bağıl nem
sistemlerinin uygun kombinasyonu gerekir.
Kesin konfigürasyon, uygulanacak ISO 11997-1 çevrimine göre belirlenmelidir.
ISO 16701, metaller ve kaplanmış metaller için tuz biriktirme ve kontrollü sıcaklık–bağıl nem aşamalarını içeren hızlandırılmış çevrimsel korozyon yaklaşımını tanımlar.
Kontrollü bağıl nem ve iklim geçişleri yöntemin önemli parçaları olduğundan, bu tür testler için F sistemine sahip uygun bir ConstaMatic konfigürasyonu değerlendirilmelidir.
Testin istediği tuz uygulama yöntemi, sıcaklık, bağıl nem değerleri ve geçiş süreleri güncel standart üzerinden doğrulanmalıdır.
IEC 60068-2-52, tuz yüklü atmosferlere maruz kalabilecek elektrik, elektronik ve elektroteknik ürünlere yönelik çevrimsel tuz sisi yöntemlerini kapsar.
Standart, sürekli tuz püskürtmeden farklı olarak tuz sisi uygulamasını diğer iklim veya bekletme aşamalarıyla birleştiren yöntemler içerir.
Uygulanacak metoda bağlı olarak tuz püskürtmenin yanı sıra kontrollü nem, kurutma veya ayrı şartlandırma aşamaları gerekebilir. Bu nedenle cihaz seçimi standardın metot numarası üzerinden yapılmalıdır.
İlgili Ürünler:
Otomotiv üreticisi çevrimsel korozyon şartnameleri
Otomotiv endüstrisinde kullanılan çevrimsel korozyon testleri çoğunlukla genel ISO veya ASTM yöntemlerinden daha ayrıntılı prosesler içerir.
Örnek şartname aileleri:
- VDA 621-415
- VDA 233-102
- VW PV 1210
- GMW 14872
- GM 9540P gibi eski GM yöntemleri
- Renault D17 2028
- Volvo STD 423-0014 ve ilgili Volvo yöntemleri
- SAE J2334
- Daimler korozyon şartnameleri
- Ford çevrimsel korozyon yöntemleri
- Mazda MCT yöntemleri
- Nissan çevrimsel korozyon yöntemleri
- FIAT korozyon test yöntemleri
Bu şartnameler farklı oranlarda:
- Tuz püskürtme,
- Doğrudan çözelti püskürtme veya yağmurlama,
- Yoğuşma,
- Kontrollü bağıl nem,
- Sıcak hava ile kurutma,
- Ortam havasıyla havalandırma,
- Soğutma,
- Nem ve sıcaklık rampaları isteyebilir.
Bu nedenle “ConstaMatic cihazı bütün otomotiv standartlarını uygular” şeklinde genel bir değerlendirme doğru değildir. Her standart için gerekli Liebisch sistemleri ayrı ayrı belirlenmelidir.
İlgili Ürünler:
Dönüşümlü daldırma test standartları
Dönüşümlü daldırma testlerinde numuneler belirli sürelerle tuz çözeltisine tamamen daldırılır ve ardından çözeltiden çıkarılarak sıcak, yüksek nemli kabin atmosferinde bekletilir.
Bu yöntem, tuz çözeltisinin sis halinde püskürtüldüğü klasik tuz püskürtme testinden farklıdır.
ISO 15710, alüminyum ve alüminyum alaşımları üzerindeki boya ve vernik kaplamalarının sağladığı korozyon korumasının dönüşümlü daldırma ve çıkarma yöntemiyle değerlendirilmesini kapsar.
Numuneler seyreltilmiş, tamponlanmış sodyum klorür çözeltisine kontrollü biçimde daldırılır ve çıkarılır. Islak ve yüksek nemli koşullar test süresi boyunca dönüşümlü olarak uygulanır.
EN 3212, havacılık uygulamalarında kullanılan boya ve vernik sistemlerine yönelik dönüşümlü daldırma korozyon yöntemidir.
ISO 15710 ile benzer test prensipleri bulunsa da:
- Çözelti bileşimi,
- Numune hazırlığı,
- Test süresi,
- Çizik geometrisi,
- Değerlendirme ölçütleri
uygulanacak standardın güncel revizyonuna göre ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
ISO 15710 ve EN 3212 testlerinin otomatik olarak gerçekleştirilmesi için özel daldırma–çıkarma mekanizmasına sahip Dippomat kullanılmalıdır.
İlgili Ürünler:
Doğru test cihazı nasıl seçilir?
Cihaz seçimi yapılmadan önce aşağıdaki bilgiler belirlenmelidir:
- Uygulanacak standardın tam adı
- Standardın yayın yılı veya güncel revizyonu
- Kullanılacak test metodu, eki veya çevrim numarası
- Testte gereken bütün proses aşamaları
- Sıcaklık ve bağıl nem aralıkları
- Tuz sisi, yağmurlama veya daldırma uygulama yöntemi
- Soğutma gereksinimi
- Numunelerin ölçüsü ve ağırlığı
- Aynı anda test edilecek numune sayısı
- Numunelerin yerleşim açısı
- Toplam test süresi ve yıllık test kapasitesi
- Veri kaydı ve raporlama gereksinimleri
- Laboratuvarın saf su, basınçlı hava, egzoz, drenaj ve elektrik altyapısı
Yalnızca standart adını belirtmek bazı testler için yeterli değildir. Özellikle çevrimsel korozyon standartlarında metot, çevrim ve revizyon bilgileri cihaz konfigürasyonunu doğrudan değiştirebilir.
Uygulamanıza Uygun Liebisch Sistemini Birlikte Belirleyelim
Uygulayacağınız standardı, test çevrimini, numune ölçülerini ve ihtiyaç duyduğunuz kapasiteyi bizimle paylaşın; gerekli proses sistemlerini ve uygun cihaz konfigürasyonunu birlikte değerlendirelim.
Uygun Liebisch proses sistemi, cihaz seçimi ve teknik teklif için bizimle iletişime geçin.
